Central Scheme💼 Employment & Skills

Pradhan Mantri Kaushal Vikas Yojana 4.0 (PMKVY 4.0)

प्रधानमंत्री कौशल विकास योजना 4.0

Verified · Updated 3 Jul 2026Apply on official siteShare
Benefit
निःशुल्क कौशल प्रशिक्षण + मूल्यांकन और राष्ट्रीय मान्यता प्राप्त प्रमाणपत्र
Applies to
All India
Application
Always open
Launched
2022

Overview

प्रधानमंत्री कौशल विकास योजना (PMKVY) कौशल विकास और उद्यमिता मंत्रालय की प्रमुख कौशल प्रमाणन योजना है, जो मूल रूप से 2015 में शुरू हुई; इसका वर्तमान चरण PMKVY 4.0 'स्किल इंडिया प्रोग्राम' के तहत चल रहा है। इसमें शॉर्ट टर्म ट्रेनिंग (STT), स्पेशल प्रोजेक्ट्स और पूर्व अनुभव की मान्यता (RPL) के जरिए NSQF-आधारित निःशुल्क, उद्योग-उन्मुख प्रशिक्षण दिया जाता है, जिसमें ऑन-द-जॉब ट्रेनिंग (OJT) भी शामिल है। AI, 5G, साइबर सुरक्षा, ग्रीन हाइड्रोजन और ड्रोन तकनीक जैसी उभरती तकनीकों के 400+ नए कोर्स जोड़े गए हैं तथा IIT, NIT जैसे संस्थानों में स्किल हब बनाए गए हैं। प्रमाणपत्र DigiLocker से जुड़ा और राष्ट्रीय स्तर पर मान्य होता है; पंजीकरण स्किल इंडिया डिजिटल हब (SIDH) पोर्टल पर होता है।

Who it's for

15 से 59 वर्ष के युवास्कूल/कॉलेज छोड़ चुके या बेरोजगार युवापहले से हुनर रखने वाले कामगार (RPL प्रमाणन के लिए)

Eligibility

  • भारतीय नागरिक हो और उसके पास वैध आधार हो।
  • आयु 15 से 59 वर्ष के बीच हो।
  • संबंधित जॉब रोल के लिए निर्धारित पात्रता शर्तें पूरी करता हो।
  • RPL (पूर्व अनुभव की मान्यता) के लिए उस जॉब रोल में पहले से कार्य अनुभव आवश्यक है।

Documents required

आधार कार्ड (ई-केवाईसी अनिवार्य)
आधार से जुड़ा मोबाइल नंबर
बैंक खाता विवरण
जॉब रोल के अनुसार शैक्षणिक/अनुभव संबंधी दस्तावेज (यदि लागू)

How to apply

  1. 1स्किल इंडिया डिजिटल हब पोर्टल skillindiadigital.gov.in पर जाकर 'Learner' के रूप में पंजीकरण करें।
  2. 2मोबाइल नंबर व OTP से खाता बनाकर आधार ई-केवाईसी पूरी करें।
  3. 3PMKVY कोर्स सूची में से अपनी पसंद का कोर्स और नजदीकी प्रशिक्षण केंद्र चुनें।
  4. 4निःशुल्क प्रशिक्षण और ऑन-द-जॉब ट्रेनिंग पूरी कर मूल्यांकन (असेसमेंट) दें।
  5. 5सफल होने पर DigiLocker में राष्ट्रीय मान्यता प्राप्त डिजिटल प्रमाणपत्र प्राप्त करें।

Frequently asked questions

क्या PMKVY 4.0 में प्रशिक्षण सच में निःशुल्क है?

हां। पात्र उम्मीदवारों के लिए प्रशिक्षण, मूल्यांकन और प्रमाणन निःशुल्क है। महिलाओं और दिव्यांगजनों की पहुंच बढ़ाने के लिए यात्रा, आवास और भोजन हेतु वित्तीय सहायता का भी प्रावधान है।

RPL क्या है?

रिकग्निशन ऑफ प्रायर लर्निंग (RPL) के तहत पहले से हुनर रखने वाले कामगारों के अनुभव का मूल्यांकन कर उन्हें सरकारी प्रमाणपत्र दिया जाता है, जिससे उनके कौशल को औपचारिक मान्यता मिलती है और रोजगार के अवसर बढ़ते हैं।

कोर्स किन क्षेत्रों में उपलब्ध हैं?

पारंपरिक क्षेत्रों के साथ-साथ AI, 5G, साइबर सुरक्षा, ग्रीन हाइड्रोजन और ड्रोन तकनीक जैसी उभरती तकनीकों के 400+ नए कोर्स उपलब्ध हैं; 7.5 से 30 घंटे के माइक्रो-क्रेडेंशियल कोर्स भी कराए जाते हैं।

Disclaimer: This information is for general guidance only. ClariNexusHub is not a government body. Scheme rules and amounts can change, so always confirm the details and apply on the official portal linked below.

Related schemes

Central

Pradhan Mantri Mudra Yojana (PMMY)

प्रधानमंत्री मुद्रा योजना

छोटे और सूक्ष्म उद्यमों के लिए ₹20 लाख तक का बिना गारंटी वाला व्यवसाय ऋण।

₹20 लाख तक का बिना गारंटी वाला ऋण
View details
State

Manav Garima Yojana (Gujarat)

માનવ ગરિમા યોજના

અનુસૂચિત જાતિ અને વિચરતી-વિમુક્ત જાતિના લોકોને સ્વરોજગાર માટે 28 પ્રકારના વ્યવસાયની સાધન-સહાય (ટૂલ-કિટ).

સ્વરોજગાર માટે 28 પ્રકારના વ્યવસાયમાંથી પસંદ કરેલ સાધન-સહાય (ટૂલ-કિટ)
View details
State

Annasaheb Patil Arthik Magas Vikas Mahamandal

अण्णासाहेब पाटील आर्थिक मागास विकास महामंडळ

आर्थिक रूप से पिछड़े (मुख्यतः मराठा व खुले प्रवर्ग) युवाओं को स्वरोजगार हेतु ब्याज-परतावा के माध्यम से व्यावहारिक रूप से ब्याजमुक्त ऋण।

वैयक्तिक ब्याज परतावा (IR-I): ₹15 लाख तक का बैंक ऋण, समय पर चुकाने पर ब्याज की राशि (अधिकतम 12%) ₹3 लाख तक वापस। समूह/उद्यम ब्याज परतावा (IR-II): ₹50 लाख तक का ऋण, ब्याज परतावा ₹15 लाख तक।
View details
State

Chief Minister Employment Generation Programme (CMEGP)

मुख्यमंत्री रोजगार निर्मिती कार्यक्रम (सीएमईजीपी)

नए सूक्ष्म व लघु उद्यम शुरू करने हेतु बैंक ऋण पर 15% से 35% तक मार्जिन मनी (सब्सिडी) सहायता।

परियोजना लागत पर 15% से 35% तक मार्जिन मनी (बैकएंड) सब्सिडी; विनिर्माण हेतु ₹50 लाख तक व सेवा क्षेत्र हेतु ₹10 लाख तक की परियोजना के लिए बैंक ऋण
View details